Dla zapewnienia łatwości i wygody odbioru przekazywanych informacji serwis ten korzysta z technologii plików cookies. Jeśli chcesz zrezygnować z korzyści, które dają Ci pliki cookies, możesz to zrobić, zmieniając ustawienia swojej przeglądarki. Korzystanie z naszej strony bez zmian ustawień plików cookies oznacza, że będą one zapisane przez Twoją przeglądarkę.

Akceptuję

 
Ikonka kontrastu Zresetuj wielkość czcionki Powiększ czcionkę jednokrotnie Powiększ czcionkę dwukrotnie

Sławni Polacy. Lista osobista na Święto Niepodległości

100-lecie odzyskania przez Polskę Niepodległości skłoniło mnie do innego ujęcia tematu. Oficjalnych relacji z obchodów tego święta jest w mediach bardzo dużo, a ja nie chciałbym ich powtarzać.

Usiadłem, pomyślałem, wypiłem kawę i... nagle doznałem olśnienia. Przez chwilę poczułem się jak Amerykanin, Japończyk, Anglik, Niemiec, Francuz... Spojrzałem na Polskę z zewnątrz. Co o niej wiem? Jacy ludzie tworzyli Jej siłę i światowy wizerunek? W ten sposób stworzyłem (może ciut subiektywnie) listę postaci rozpoznawalnych pod każdą szerokością geograficzną. Coś, co napawa dumą.

Zatem, spójrzmy razem na poniższy zestaw, bo jest to olbrzymi fragment historii Polski.

Mikołaj Kopernik. Astronom, matematyk, lekarz, kanonik kapituły warmińskiej. Swoim przełomowym dziełem: „O obrotach sfer niebieskich” (heliocentryczna teoria budowy świata) przewrócił dotychczasowy porządek w nauce oraz sposobie rozumienia zachodzących w nim zjawisk.

Jan Heweliusz. Astronom, obserwator położenia planet, gwiazd i komet. Założył w Gdańsku obserwatorium astronomiczne, gdzie zaprojektował i zbudował największy wówczas teleskop długości 50 metrów! Dzięki niemu opracował mapy Księżyca. Członek Royal Society.

Tadeusz Kościuszko. Generał, bohater Polski i Ameryki. Brał udział w wojnie o wolność Stanów Zjednoczonych. Naczelnik Sił Zbrojnych Narodowych powstania 1794 roku. Postać niezwykła, którą świat upamiętnił m.in. za sprawą pomników, wysp, gór, a nawet parków narodowych, noszących jego nazwisko.

Kazimierz Pułaski. Generał, strateg, jeden z przywódców konfederacji barskiej, walczył w tzw. Legionie Pułaskiego o wolność Stanów Zjednoczonych, gdzie zginął pod Savannah. Darzony wielkim szacunkiem i uznawany za bohatera narodowego w USA.

Fryderyk Chopin. Pianista i kompozytor urodzony w Żelazowej Woli. Na stałe osiadł we Francji. W swoich utworach genialnie łączył elementy polskiej muzyki ludowej z romantyzmem. Twórca m.in. polonezów, mazurków, nokturnów, etiud, sonat czy ballad. Ceniony na całym świecie i stawiany w jednym rzędzie z takimi nazwiskami jak: Bach, Beethoven, Mozart, Vivaldi, Grieg, Ravel, etc.

Maria Skłodowska-Curie. Naukowiec: fizyka i chemia, ceniony profesor Sorbony, współtwórczyni nauki o promieniotwórczości. Prowadziła pionierskie prace nad chemią jądrową. Swoim badaniami w znaczny sposób przyczyniła się do odkrycia polonu oraz radu. Za przełomowe naukowe zasługi otrzymała dwukrotnie nagrodę Nobla.

Józef Piłsudski. Człowiek legenda. Uznawany za twórcę niepodległego państwa Polskiego po wielu latach zaborów. Postać barwna, nietuzinkowa. W olbrzymim skrócie: polityk, naczelnik sił zbrojnych, twórca Legionów, marszałek Polski, zwycięska wojna polsko-bolszewicka z lat 1918–1920, przewrót majowy, walka z warcholstwem Sejmu: „wam kury macać, a nie..,” autor tomów pt. „Pisma, mowy, rozkazy”. W powszechnej świadomości ludności II RP zwany jako „Dziadek”, do tego słynny koń „Kasztanka” i srebrne monety z jego wizerunkiem. Spoczywa w kryptach na Wawelu, ale jego serce znajduje się w Wilnie. Historia niepodległej Polski.

Ignacy Jan Paderewski. Wirtuoz fortepianu światowych scen, działacz społeczny, polityk. Delegat Polski na konferencję pokojową w Paryżu w 1919 r., premier i minister spraw zagranicznych, przedstawiciel Polski w Lidze Narodów. Niestrudzony orędownik walki o niepodległość kraju. Fundator Pomnika Grunwaldzkiego w Krakowie, autor słynnych „Pamiętników”.

Artur Rubinstein. Pianista najwyższego formatu o barwnym życiorysie. Mieszkał w USA i Francji. Patriota, „ambasador” polskiej muzyki za granicą, szczególnie dzieł F. Chopina oraz K. Szymanowskiego. Twórca literackiej autobiografii, obrazu epoki pt. „Moje młode lata”.

Helena Modrzejewska (właśc. Helena Jadwiga Misel). Charyzmatyczna aktorka teatralna o światowej sławie. Wybitna interpretatorka dzieł Szekspira (po polsku i angielsku), Słowackiego, a także Ibsena. Uwielbiana przez publiczność Ameryki, gdzie  zamieszkała.

Pola Negri (właśc. Apolonia Chałupiec). Aktorka, gwiazda pierwszej wielkości, obiekt westchnień kinomanów na całym świecie. Należała obok Charlie Chaplina do ścisłej elity filmowej Hollywood. Większą część życia spędziła w USA.

Bronisław Kaper. Kompozytor muzyki filmowej działający w „Fabryce snów”. Szczególnie znany z soundtracków do filmów: „Lili” i „Bunt na Bounty”. Największą sławę przyniósł mu utwór: „On The Green Dolphin Street”, który stał się jazzowym standardem, granym przez wszystkie sławy z Milesem Davisem na czele. Wielka sprawa.

Krzysztof Komeda Trzciński. Pianista, kompozytor, jazzman, lekarz (sic!). Autor kilkudziesięciu ścieżek dźwiękowych do filmów, m.in. „Prawo i pięść”, „Bariera” czy „Jutro premiera”. Nadworny kompozytor Romana Polańskiego, by wspomnieć: „Nóż w wodzie”, „Nieustraszeni łowcy wampirów” i „Rosemary’s Baby”. Przerwana kariera...

Roman Polański. Reżyser, scenarzysta, aktor. Człowiek legenda. Wyemigrował do USA, gdzie zdobył ogólnoświatową sławę i morze nagród z „Oscarem” włącznie. To już klasyka: „Rosemary’s Baby”, „Chinatown”, „Wstręt”, „Tess”, „Pianista” itd. Wielki propagator Polski na wszystkich kontynentach.

Andrzej Wajda. Reżyser, scenarzysta, plastyk. Klasyk światowego kina: „Kanał”, „Popiół i diament”, „Człowiek z marmuru”, „Wesele”, „Ziemia obiecana” i wiele, wiele innych. Wielokrotnie nagradzany na najważniejszych festiwalach filmowych: w Cannes, Wenecji, Berlinie... Został uhonorowany „Oscarem” za całokształt twórczości.

Michał Urbaniak. Jazzman. Skrzypek, saksofonista, kompozytor. Wraz z Urszulą Dudziak tworzył zespół, przed którym otworzyły się drzwi sławy: europejski kontrakt z wytwórnią CBS, a następnie amerykańską Columbia Records. Wybitne płyty: „Inactin”, „Atma” oraz „Fusion III”. Nagrywał z gigantami jazzu. Został zaproszony przez Milesa Davisa na sesję longplaya: „Tutu”. Ambasador polskiej kultury.

Tomasz Stańko. Jazzman, trębacz, kompozytor, członek legendarnego zespołu Krzysztofa Komedy. Stworzył znaczące płyty w serii „Polish Jazz” dla Polskich Nagrań, po czym podpisał kontrakt z wytwórnią ECM Manfreda Eichera, gdzie rozwinął swoją światową karierę za sprawą takich płyt jak: „Litania”, „From The Green Hill” czy „Suspended Night”. Lista jego nagrań jest bardzo długa; znana od USA, przez Europę, po Japonię i Australię.

Jan Paweł II (Karol Wojtyła). Papież. Wcześniej, metropolita krakowski. Postać o niezwykłej głębi intelektu, ale też skromności i pokory. Dał nam oraz całemu światu dowód na rozumienie istoty wiary i człowieka. Protegowany Prymasa Polski – Stefana Wyszyńskiego. Porywał tłumy siłą słowa: „Niech zstąpi Duch... i odnowi oblicze ziemi. Tej ziemi...”. I stało się. Rok później wybuchła „Solidarność” i nic już nie było takie jak przedtem. Słowa, które otworzyły ludzkie serca, dały siłę i odwagę, przełamały mury zniewolenia systemu, który padł jak kostki domina. W przenośni i dosłownie.

Lech Wałęsa. Elektryk stoczni gdańskiej im. Lenina. Stał na czele strajku w VIII 1980 r. Ale... wokół mnóstwo ludzi w tle, doradców, zastępców, o których zapominamy... Solidarność to coś więcej niż NSZZ, to coś więcej niż słynny znak logo, to społeczna wspólnota celu, droga ku pełnej suwerenności. Laureat Pokojowej Nagrody Nobla. Świat postrzega go jako: Walesa. Poland. Freedom. I zostawmy to, mimo różnic w ocenach.

Zbigniew Brzeziński. Orzeł, jastrząb polskiego pochodzenia, politolog, profesor Columbia University, doradca ds. bezpieczeństwa narodowego prezydenta USA Jimmy Cartera, twardy, ale realistyczny negocjator z przywódcami bloku wschodniego, autor wielu książek i opracowań z dziedziny ekonomii i polityki zagranicznej. Ważna postać areny międzynarodowej.

W tym miejscu zakończę, bo nie zmieszczę się na stronie, choć w kolejce czekają jeszcze: Kieślowski, Zimmerman, Maksymiuk, Miłosz, Szymborska, Horovitz. O nich, może innym razem.

Powiem tak: jestem dumny, że dożyłem takiej chwili, o której mogę napisać co mi w sercu gra.

Dziękuję Ci Polsko.

Leszek Rudnicki

Lipiec 2020
P W Ś C Pt S N
29 30 1 2 3 4 5
6 7 8 9 10 11 12
13 14 15 16 17 18 19
20 21 22 23 24 25 26
27 28 29 30 31 1 2

Sytuacja na bielańskich ulicach

Warszawa, Nasze Bielany