Dla zapewnienia łatwości i wygody odbioru przekazywanych informacji serwis ten korzysta z technologii plików cookies. Jeśli chcesz zrezygnować z korzyści, które dają Ci pliki cookies, możesz to zrobić, zmieniając ustawienia swojej przeglądarki. Korzystanie z naszej strony bez zmian ustawień plików cookies oznacza, że będą one zapisane przez Twoją przeglądarkę.

Akceptuję

 
Ikonka kontrastu Zresetuj wielkość czcionki Powiększ czcionkę jednokrotnie Powiększ czcionkę dwukrotnie

Lekarz radzi: Choroby krwi

Krew jest jedną z najważniejszych tkanek w naszym organizmie.

Pełni głównie funkcje transportowe tlenu i dwutlenku węgla, substancji odżywczych, substancji energetycznych i mineralnych, zbędnych produktów metabolizmu, hormonów, witamin i komórek odporności immunologicznej. Każde zaburzenie funkcjonowania delikatnego układu krwiotwórczego powoduje szereg problemów, zależnych od tego, które funkcje zostały upośledzone.

Najważniejszym kryterium podziału chorób krwi jest zróżnicowanie pod względem uszkodzonych elementów układu krwionośnego. Stykamy się na co dzień, począwszy od stosunkowo łagodnej niedokrwistości z niedoboru żelaza do bardzo złośliwych i niebezpiecznych białaczek. Głównym objawem jest bladość skóry i błon śluzowych oraz ogólny spadek wydolności organizmu, w ciężkich postaciach może dochodzić do uszkodzenia narządów wewnętrznych na skutek niedokrwienia.

Nadkrwistość czyli nadmiar krwinek czerwonych, zwykle ma podłoże genetyczne, gdzie dochodzi do nadmiernego rozrostu szpiku czerwonego. Objawy przypominają symptomy niedokrwistości jednak pojawia się zwiększona skłonność do zatorów. Głównym objawem jest załamanie odporności organizmu.

Białaczka to rodzaj choroby układu krwionośnego,

która polega na zmianie ilości leukocytów we krwi, szpiku kostnym oraz narządach wewnętrznych, np. śledzionie i węzłach chłonnych. Możemy wymienić kilka rodzajów białaczki: białaczkę szpikową przewlekłą, białaczkę szpikową ostrą, białaczkę limfoblastyczną ostrą oraz przewlekłą białaczkę limfatyczną.

Ostra białaczka szpikowa jest spowodowana zmianą genetyczną komórek, które pochodzą z wczesnego etapu powstawania szpiku. Komórki tworzą nacieki w innych narządach. Objawia się ogólnym osłabieniem. W ciągu kilku dni lub tygodni choremu pogarsza się samopoczucie. Dokuczają mu przyspieszone tętno i oddech, szum w uszach i zawroty głowy. Czasem pojawiają się krwotoki z nosa. Chorzy mogą mieć bladą skórę, wybroczyny skórne, dużo siniaków oraz naloty na migdałkach, języku czy jamie ustnej.

Przewlekła białaczka szpikowa objawia się znacznym powiększeniem śledziony i węzłów chłonnych. Białaczki dzielimy na ostre i przewlekle. Drugim podziałem jest rozróżnienie białaczek limfatycznych i szpikowych. Przewlekła białaczka limfoblastyczna ma bardzo powolny przebieg, częściej występuje u dorosłych niż u dzieci, ostra białaczka limfoblastyczna charakteryzuje się niebolesnym powiększeniem węzłów chłonnych.

Wiele emocji wzbudza przeszczep szpiku.

Możemy wyróżnić dwa główne typy tej metody: przeszczep od innej osoby (allogeniczny) i przeszczep własnego szpiku (autologiczny). Przeszczep allogeniczny stosuje się u chorych poniżej 45 r.ż. i pozostających w okresie remisji. Dawca szpiku musi być zgodny antygenowo z biorcą, zostaje nim najczęściej ktoś z rodzeństwa. Przeszczep szpiku, tak jak każdy inny przeszczep, może bowiem zostać odrzucony jeśli organizm wykryje jego „obcość”. Transplantację kojarzy się zwykle z operacją, tymczasem w tym przypadku jest to dożylny wlew szpiku dawcy; komórki tego szpiku same znajdują swoje właściwe miejsce w nowym „gospodarzu”. Wyniki tych przeszczepów są coraz lepsze. Przeszczep autologiczny to druga metoda, w której na koniec intensywnej chemioterapii niszczącej komórki białaczkowe podaje się szpik pobrany od chorego przed rozpoczęciem leczenia. Znika problem z szukaniem dawcy, ale pojawia się inna trudność, szpik jest „zanieczyszczony” komórkami nowotworowymi, które przed przeszczepem należy usunąć.

Oprócz chemioterapii i przeszczepów szpiku stosuje się również naświetlania całego ciała albo jednego obszaru, np. ośrodkowego układu nerwowego u dzieci. Bardzo ważna jest odpowiednia opieka nad pacjentem: staranna higiena i maksymalna jałowość pomieszczeń. W przewlekłej białaczce limfatycznej rozrostowi ulegają limfocyty B we krwi obwodowej, w węzłach chłonnych, śledzionie i w szpiku kostnym. Dotyczy głównie osób w starszym wieku, częściej mężczyzn.

Bardzo często na początku choroba nie daje żadnych objawów. W połowie przypadków występuje niebolesne powiększenie węzłów chłonnych. Później ten objaw pojawia się już u prawie wszystkich chorych. Obserwuje się też powiększenie śledziony i wątroby oraz świąd i różne zmiany skórne.

W leczeniu obowiązuje zasada, że leczy się najpóźniej jak można,

z uwagi, że pełne wyleczenie nie jest obecnie możliwe, a terapia niesie za sobą niebezpieczeństwo wielu objawów ubocznych. Wskazaniami do rozpoczęcia leczenia jest niedokrwistość, mała liczba płytek krwi i takie powiększenie węzłów chłonnych albo śledziony, które daje nasilone objawy. W terapii stosuje się chemioterapię i naświetlania. Czasami usuwa się również śledzionę, co pomaga w powikłaniu przewlekłej białaczki limfatycznej, jakim jest niedokrwistość hemolityczna. Stosuje się również próby z podawaniem interferonu.

Przewlekła białaczka szpikowa należy do grupy chorób zwanych przewlekłymi chorobami mieloproliferacyjnymi, w której rozrostowi ulegają komórki szpiku będące prekursorami krwinek czerwonych, białych, płytek krwi. Przyczyny przewlekłej białaczki szpikowej są nieznane; czasami do jej rozwoju przyczynia się narażenie na promienie jonizujące i benzen. W powstawaniu choroby niebagatelne znacznie ma również obecność nieprawidłowego chromosomu zwanego chromosomem Philadelphia. Przewlekła białaczka limfatyczna ma podstępny, wieloletni przebieg. Na początku chory może nie odczuwać objawów, a choroba jest odkrywana przypadkowo na podstawie badania krwi czy badania brzucha przez lekarza, najczęściej z innych przyczyn, w którym ujawnia się powiększenie śledziony. To powiększenie śledziony jest bardzo charakterystyczne i sprawia czasami dolegliwości w postaci ucisku w nadbrzuszu.

Taki wstępny, przewlekły okres może trwać latami, przechodząc następnie w okres przyspieszenia. Wtedy pojawia się niedokrwistość, narasta zwiększona liczba krwinek białych, a spada liczba płytek, powiększa się śledziona i ewentualnie dołącza się gorączka.

W leczeniu przewlekłej białaczki szpikowej stosuje się interferon alfa, chemioterapię i allogeniczny przeszczep szpiku kostnego. Spośród tych metod całkowite wyleczenie jest możliwe tylko dzięki allogenicznemu przeszczepowi szpiku. Warunkiem jego przeprowadzenia jest obecność odpowiedniego dawcy i nie przekroczony wiek 50 lat. Corocznie przybywa w Polsce ponad 6000 nowych przypadków białaczki, mniej więcej tyle samo ostrych co przewlekłych i głównie u osób starszych, ponad połowę wszystkich chorych na białaczki stanowią osoby powyżej 60 roku życia. Na białaczkę może zachorować każdy. Profilaktyczne badania krwi powinno się wykonywać raz w roku. Praktycznie wszystkie choroby powodują zmiany w składzie i obrazie krwi i na podstawie badań laboratoryjnych możemy określić ryzyko zachorowania na choroby, które mogą pojawić się w przyszłości.

Lek. med. Wojciech Borkowski

Specjalista medycyny rodzinnej