Dla zapewnienia łatwości i wygody odbioru przekazywanych informacji serwis ten korzysta z technologii plików cookies. Jeśli chcesz zrezygnować z korzyści, które dają Ci pliki cookies, możesz to zrobić, zmieniając ustawienia swojej przeglądarki. Korzystanie z naszej strony bez zmian ustawień plików cookies oznacza, że będą one zapisane przez Twoją przeglądarkę.

Akceptuję

 
Ikonka kontrastu Zresetuj wielkość czcionki Powiększ czcionkę jednokrotnie Powiększ czcionkę dwukrotnie

Lekarz radzi: Cukrzyca chorobą XXI w.

Cukrzyca należy do najpoważniejszych chorób cywilizacyjnych.

WPolsce na cukrzycę choruje około 3 mln pacjentów, natomiast na całym świecie liczba chorych zbliża się do 400 mln. Jest chorobą metaboliczną związaną z zaburzeniem przemiany węglowodanów w organizmie. Węglowodany to cukry i najważniejszym z nich jest glukoza. Glukoza jest paliwem energetycznym dla naszego organizmu. Węglowodany złożone, które przyjmujemy wraz z pokarmami, rozpadają się do cukrów prostych, a następnie są wchłaniane w przewodzie pokarmowym i rozprowadzane z krwią do wszystkich komórek naszego organizmu.

Objawami wskazującymi na możliwość występowania cukrzycy ze znaczną hiperglikemią to zmniejszenie masy ciała, wzmożone pragnienie, wielomocz, osłabienie i wzmożona senność. W przypadku występowania takich objawów należy niezwłocznie zgłosić się do lekarza rodzinnego w celu wykonania niezbędnych badań diagnostycznych. Najczęstszą przyczyną podwyższonego poziomu glukozy jest cukrzyca. Istnieje jednak szereg innych czynników, które powodują podwyższenie poziomu cukru we krwi. Należą do nich m.in. stres w wyniku urazu, wypadku, zawału serca, udaru, przewlekła niewydolność nerek, przyjmowanie niektórych leków: kortykosteroidów, leków przeciwdepresyjnych, estrogenów, litu, kwasu acetylosalicylowego (aspiryny) oraz nadmierne w stosunku do zapotrzebowania przyjmowanie pokarmów.

Cukrzyca typu 1

stanowi ok. 10% wszystkich typów cukrzycy. Początek zachorowania zwykle przypada między 10 a 14. rokiem życia. Cukrzyca typu 1 dotyczy głównie dzieci i osób młodych <30. rż. Jest spowodowana prawie całkowitym zniszczeniem komórek beta trzustki produkujących insulinę przez tzw. autoprzeciwciała, produkowane przez system odpornościowy naszego organizmu. Jest to zjawisko autoagresji, czyli niszczenia własnych komórek. W efekcie dochodzi do bezwzględnego braku insuliny. Pierwsze objawy cukrzycy typu 1 u dzieci zwykle występują nagle, rozwijają się w ciągu kilku tygodni (4-12). Należą do nich: wzmożone pragnienie (wypijanie od kilku do kilkunastu litrów płynów na dobę), wielomocz, chudnięcie, senność, osłabienie, skłonność do infekcji. Brak produkcji insuliny przez trzustkę doprowadza do znacznego zwiększenia stężenia glukozy we krwi i zaburzeń metabolicznych. U pacjentów chorych na cukrzycę zaleca się regularną aktywność fizyczną. Pomaga ona utrzymać prawidłową masę ciała, ogólną sprawność organizmu, a także zmniejsza insulinooporność, umożliwiając redukcję dawki insuliny. Cukrzyca typu 1 jest chorobą wymagającą dużej samodyscypliny, ale nie uniemożliwia pacjentowi normalnego życia. Dieta cukrzycowa to nic innego jak zdrowy sposób odżywiania, który powinni stosować zarówno chorzy, jak i zdrowi. Należy spożywać posiłki regularnie o stałych porach – czyli mało, a często, unikniemy w ten sposób ryzyka niedocukrzenia. Unikajmy słodyczy, węglowodanów o wysokim indeksie glikemicznym oraz nasyconych kwasów tłuszczowych.

Cukrzyca typu 2

to najczęściej występujący na świecie typ cukrzycy. Wyróżniamy dwie przyczyny cukrzycy typu 2: jedna to upośledzenie wydzielania insuliny, na które wpływ mają różne czynniki genetyczne, druga to oporność na działanie insuliny (insulinooporność), której przyczyną mogą być zarówno czynniki genetyczne, jak i otyłość. Tak więc w powstawaniu cukrzycy typu 2 biorą udział dwa czynniki: genetyczny, na który nie mamy wpływu, oraz środowiskowy – otyłość, zwłaszcza brzuszna, która jest czynnikiem modyfikowalnym, czyli wynika w znacznej mierze z trybu życia i może ulec zmianie wskutek odpowiedniego postępowania. Cukrzyca typu 2 jest chorobą postępującą, jej rozwój przebiega stopniowo. Na początku mamy do czynienia z otyłością oraz genetycznie uwarunkowanym zaburzeniem produkcji i/lub wydzielania insuliny. Oznacza to, że insulina jest produkowana przez trzustkę, ale jej wydzielanie nie przebiega tak jak u osoby zdrowej - wydzielana jest z opóźnieniem i dłużej niż powinna. Na tym etapie stężenie glukozy we krwi (glikemia) utrzymuje się jeszcze w normie. 

Cukrzyca ciążowa

to zaburzenie tolerancji węglowodanów powodujące zwiększenie stężenia glukozy we krwi, które po raz pierwszy zostało rozpoznane w ciąży. Typowa cukrzyca ciążowa, która mija wraz z porodem, jest zwykle rozpoznawana między 24. a 28. tygodniem ciąży. Stwierdzenie glikemii powyżej normy we wcześniejszych tygodniach ciąży może wskazywać na cukrzycę typu 2 nierozpoznaną przed ciążą lub cukrzycę typu 1, która rozwija się podczas ciąży.

Pamiętajmy, że ruch to podstawowy i nieodzowny element prawidłowego funkcjonowania naszego organizmu. Pacjenci z cukrzycą powinni wykonywać wysiłek fizyczny co najmniej cztery razy w tygodniu, a najlepiej, aby odbywał się we wszystkie dni tygodnia. Czas poświęcony jednorazowo na wysiłek fizyczny nie powinien być krótszy niż 30 minut. Ruch ma bardzo duże znaczenie w przypadku pacjentów chorujących na cukrzycę. Cukrzyca nie jest przeciwwskazaniem do wysiłku fizycznego i przeciwnie jest powodem dla którego należy bardziej dbać o zdrowie, aktywność fizyczna jest jednym z elementów dbałości o zdrowie. Każdy bardziej intensywny ruch naszego ciała powoduje zużycie glukozy znajdującej się w organizmie, a tym samym wpływa na jej wahania i stężenie we krwi. Regularne ćwiczenia fizyczne pozytywnie wpływają na przemianę glukozy w naszym organizmie.Żadna tabletka nie zmniejsza tak bardzo insulinooporności, jak robi to regularna aktywność fizyczna. Najbezpieczniejszymi ćwiczeniami dla pacjentów chorych na cukrzycę są ćwiczenia o umiarkowanej intensywności, oparte głównie na modelu „tlenowym”. Należą do nich: marsze, biegi, jazda na rowerze, ćwiczenia ogólnorozwojowe, nordic walking. Unikajmy ćwiczeń „beztlenowych” do których należą ćwiczenia na siłowni z dużym obciążeniem, sporty siłowe, sprint, gry zespołowe. Przez systematyczne podejmowanie wysiłku fizycznego można uzyskać efekty zdrowotne, jakich nie udaje się osiągnąć samym leczeniem farmakologicznym. Pamiętajmy, że aktywność fizyczna stanowi jedną ze skuteczniejszych metod niefarmakologicznego leczenia cukrzycy.

Lek. med. Wojciech Borkowski
Specjalista medycyny rodzinnej